Fa - En

پرسشهای متداول کپی رایت

 

آیا برای حمایت از اثر ادبی و هنری، ثبت آن ضرورت دارد؟

برخلاف برخی کشورها، در کشور ما حمایت از آثار ادبی و هنری منوط به ثبت نیست و  اثر به صرف ایجاد و بدون نیاز به انجام هیچ­گونه تشریفات و مراحل اداری، مشمول حمایت قانون قرار می­گیرد. به عبارتی، ثبت امری اختیاری است و پدیدآورنده می­تواند از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اثر خود را به ثبت رساند.

 

ثبت اثر ادبی و هنری چه فایده­ای دارد؟

از مزایای ثبت اثر ادبی و هنری ایجاد مالکیت برای هنرمند است که همچون سند مالکیت برای صاحب اثر حقی ایجاد می‌کند و کسی حق تعرض به آن را نداشته و این اثر برای دادگاه نیز یک سند و اماره محسوب می‌شود.

 

فرآیند ثبت در سامانه ثبت اثر ادبی و هنری به چه نحو است؟

  • دریافت و تکمیل فرم درخواست ثبت اثر مطابق رهنمود های موجود در دفترچه راهنما؛
  • ارسال مدارک از طریق گزینه ارسال مدارک یا رایانامه (info@taksabt.com
  • بررسی اولیه مدارک توسط کارشناس سامانه و اظهار نظر از طریق پیامک و رایانامه؛
  • واریز تعرفه ثبت اثر ادبی و هنری در صورت امکان ثبت طرح مطابق با خدمات انتخاب شده در حین ارسال مدارک؛
  • تشکیل پرونده در سامانه توسط کارشناس؛
  • اصلاح مدارک ارسالی (در صورت نیاز)؛
  • پیگیری پرونده در اداره مربوطه؛
  • دریافت گواهینامه ثبت اثر ادبی و هنر.

 

 چه  مدارکی جهت ثبت آثار ادبی و هنری لازم است؟

  • تقاضا نامه کتبی؛
  • ارائه مدارک و مستندات لازم در خصوص معرفی اثر منطبق با آیین نامه اجرایی ماده ٢١ قانون حمایت از حقوق مولفان و  هنرمندان؛
  • تکمیل فرم درخواست نامه ثبت آثار ادبی  هنری؛
  • کپی کارت ملی و تمامی صفحات شناسنامه؛
  • یک نسخه وکالتنامه یا مدرک مثبت نمایندگی قانونی.

 

در ایران اثر تحت چه شرایطی مورد حمایت قرار می­گیرد؟

از یک سو، اثر باید اصیل باشد، به این معنا که از مولف آن نشات گرفته و زاییده تراوش­های فکری وی باشد. به عبارت بهتر، اثری که تقلید و کپی­ برداری از آثار دیگران باشد، شایسته حمایت نیست. از سوی دیگر، حمایت از حقوق مادی اثر مستلزم آن است که اثر برای اولین بار در ایران چاپ یا نشر یا اجرا شده باشد.  

 

 آیا ایده ­ها و نظریات مورد حمایت نظام کپی­ رایت قرار می­گیرند؟

خیر. در نظام کپی­ رایت تلاش­های فکری باید تجسم خارجی پیدا کرده و در یک شکل ملموس ارائه شوند. حمایت قانون متوجه شکل اثر است، بنابراین ایده­ها، فرآیندها، مفاهیم، نظریه ­های علمی، وقایع، اکتشافات و اطلاعات مورد حمایت قرار نمی­ گیرند.

 

مدت حمایت از اثر ادبی و هنری چقدر است؟

حقوق معنوی پدیدآورنده دائمی است و به زمان خاصی محدود نمی ­شود. اما حمایت از حقوق مادی مطابق قاعده کلی،  به مدت عمر پدیدآورنده به اضافه 50 سال از زمان فوت وی می­ باشد.  این مدت در آثار سینمایی، عکاسی و آثار متعلق به اشخاص حقوقی، 30 سال از تاریخ نشر یا عرضه اثر است.   

 

آیا پدیدآورنده می­تواند حقوق خود را به دیگران منتقل نماید؟

حقوق معنوی غیرقابل انتقال محسوب می­ شوند. لیکن پدیدآورنده می­تواند حقوق مادی خود را جزئا یا کلا به دیگران انتقال دهد یا اینکه مجوز بهره ­برداری از این حقوق را به آنان اعطا نماید.

 

در حقوق ایران چه استثنائاتی برای حقوق مالکیت ادبی و هنری وضع شده است؟   

استثنائات وارد بر کپی‌رایت در ایران محدود است و تنها شامل نقل ‌قول از آثار، استفاده کتابخانه‌ای، استفاده شخصی و استفاده‌های آموزشی می‌شود. 

 

در صورتی که اثری بدون اجازه پدیدآورنده مورد استفاده قرار گیرد، چه ضمانت­ اجرایی برای فرد خاطی متصور است؟

ضمانت ­اجرای کیفری نقض حقوق معنوی یا مادی پدیدآورنده، تا سه سال حبس می­ باشد. علاوه بر آن، مراجع قضایی می توانند ضمن رسیدگی به شکایت شاکی خصوصی نسبت به جلوگیری از نشر و پخش و عرضه آثار مورد شکایت و ضبط آن دستور لازم به ضابطین دادگستری بدهند. از طرفی، این امکان وجود دارد که دارنده حق نسبت به خسارات وارده ناشی از نقض حق، درخواست جبران خسارت نماید.