Fa - En

روند بررسی اظهارنامه های PCT

بررسی یک تقاضانامه اختراع در قالب معاهده PCT در دو  فاز بین‌­المللی و ملی انجام می­­‌شود. فاز اول(بین­‌المللی) خود شامل 4 مرحله است که به ترتیب عبارتند از: ثبت تقاضانامه، جستجوی بین‌المللی، انتشار بین‌­المللی و بررسی مقدماتی بین­‌المللی. سپس تنها در صورت درخواست متقاضی به ادامه فرآیند، تقاضانامه وارد فاز ملی می­‌شود. این فاز به تعداد کشورهای مورد درخواست متقاضی در دفاتر ملی یا منطقه­‌ای ثبت اختراع انجام می­‌شود. اداره اروپایی ثبت اختراعات نمونه‌­ای از یک دفتر منطقه‌­ای است. این اداره در راستای اهداف «معاهده اروپایی اختراعات » تشکیل شده‌­است. مطابق این معاهده، ورقه اختراعی که طبق این معاهده در یک کشور عضو صادر می­‌شود باید آثار، شرایط و کارآیی یکسانی با گواهینامه­‌های اختراع ملی کشورهای عضو داشته­‌باشد.

مراحل 4 گانه فاز بین‌­المللی این معاهده 

نخست متقاضی، تقاضانامه اختراعش را در دفتری که اصطلاحاً دفتر دریافت­‌کننده نامیده می­‌شود، به ثبت می­‌رساند که این دفتر معمولا کشور محل اقامت متقاضی است. البته دفتر دریافت­‌کننده می‌­تواند هر اداره ثبت ملی یا منطقه‌­ای دیگر و یا حتی اداره بین­‌المللی ثبت اختراع در ژنو باشد که البته ثبت تقاضانامه در دفتر بین­‌المللی ژنو چندان معمول و متداول نیست. اداره دریافت‌­کننده، تقاضانامه را کنترل کرده و براساس معاهده و آئین­‌نامه مربوط مورد رسیدگی قرار می­‌دهد. مطابق بند 1 ماده 11 معاهده PCT، تاریخ دریافت تقاضانامه به عنوان تاریخ تسلیم بین‌­المللی آن تلقی خواهد شد. چنان‌چه شرایط و الزامات مقرر در ماده 11 درخصوص تقاضانامه رعایت شده باشد، از تاریخ تسلیم بین­‌المللی دارای اثر یک تقاضانامه ملی عادی است و تاریخ تسلیم آن به عنوان تاریخ واقعی تسلیم در هریک از کشورهای عضو خواهد بود.

 مرحله دوم که جستجوی بین‌­المللی است در حال حاضر توسط 11 دفتر که بدین منظور توسط مجمع عمومی PCT تعیین شده­‌اند، انجام می­‌شود. این دفاتر که مراجع صلاحیت­‌دار جستجوی بین­‌المللی نام دارند، بر مبنای معیارهای خاصی انتخاب شده‌­اند و بر حسب شرایط مختلف از جمله زبان آن دفتر، خدماتی به متقاضیان ارائه می­‌کنند. بنابراین همه این 11 دفتر در اختیار کلیه متقاضیان PCT  قرار ندارد. به عنوان مثال اداره ثبت اختراع ژاپن که یکی از این دفاتر یازده‌­گانه است، تنها به زبان ژاپنی کار می‌کند و در نتیجه جستجوی بین­‌المللی متقاضیانی که اظهارنامه آن­ها به زبان انگلیسی، فرانسه یا آلمانی است را انجام نمی­‌دهد. اداره اختراعات و علائم تجاری اسپانیا که تنها زبان آن اسپانیولی است نیز همین شرایط را دارد. از طرف دیگر برخی دیگر از این دفاتر به چهار، پنج یا حتی شش زبان خدمات جستجوی بین‌­المللی را ارائه می­‌کنند. هدف از جستجوی بین­‌المللی کشف سوابق مربوط در مورد اختراع ادعایی است که براساس ادعاها و با توجه به توصیف و نقشه‌­ها انجام می‌­شود.

مرحله سوم یعنی انتشار به طور کامل توسط دفتر بین‌­المللی در ژنو انجام می­‌شود. در واقع این مرحله تنها بخش معاهده PCT است که سازمان جهانی مالکیت فکری(WIPO) اختصاصاً عهده‌­دار آن است. اداره بین­‌المللی کلیه تقاضانامه‌­های PCT را در هرکجا و به هر زبانی که ثبت شده باشند، منتشر می­‌کند. مطابق ماده 30 معاهده، دفتر بین‌­المللی و مراجع جستجوی بین‌­المللی اجازه نخواهند داد که هیچ شخص یا مرجعی قبل از انتشار بین‌المللی تقاضانامه به آن دسترسی داشته باشد مگر بنا به تقاضای متقاضی یا اجازه او.

معمولا WIPO مرحله چهارم یعنی بررسی مقدماتی بین‌­المللی تقاضانامه را به همان دفتری که جستجوی بین­‌المللی را انجام داده، ارجاع می‌­دهد. البته متقاضیان این امکان را دارند که در صورت تمایل انجام این مرحله را از دفتر دیگری بخواهند. تقاضای بررسی مقدماتی بین‌­المللی باید جدای از تقاضانامه صورت گیرد اما بررسی­‌های WIPO نشان می­‌دهد که این درخواست در بیش از 80% موارد وجود دارد. در تقاضا باید کشور یا کشورهای متعاهد که در آن­ها متقاضی قصد دارد نتایج بررسی مقدماتی بین­ المللی را مورد استفاده قرار دهد، مشخص شود(کشورهای منتخب). طبق ماده 33 معاهده، هدف بررسی مقدماتی بین­‌المللی، تدوین یک نظر مقدماتی و غیرالزام‌­آور درباره این سوالات است که آیا اختراع ادعایی جدید بوده، متضمن یک گام ابتکاری هست و کاربرد صنعتی دارد یا خیر. متقاضی این حق را دارد که به صورت شفاهی یا کتبی با مراجع صلاحیت­دار بررسی مقدماتی در ارتباط باشد. گزارش بررسی مقدماتی بین‌­المللی حاوی هیچ­گونه توضیحی در این‌­خصوص که آیا اختراع ادعایی طبق قانون ملی قابل ثبت هست یا نه، نخواهد بود بلکه صرفاً در آن اعلام خواهد شد که آیا در ادعا ضوابط جدید بودن، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی داشتن به نحو مقرر در ماده 33 معاهده رعایت شده‌­است یا خیر. گزارش بررسی مقدماتی بین‌­المللی همراه با ترجمه و ضمائم آن برای متقاضی و دفتر بین­‌المللی ارسال می­‌شود و سپس توسط این دفتر به ادارات منتخب متقاضی ابلاغ خواهد شد.

در پایان فاز بین‌­المللی، فرآیند بررسی وارد فاز ملی می­‌شود که در این فاز دفتر بین­‌المللی ژنو هیچ نقشی ندارد و متقاضی می‌بایست مستقیما به هریک از ادارات ملی در هر کشور مراجعه و مدارک و مستندات مورد نیاز را ارائه نماید. البته دفتر بین­‌المللی در کل فرآیند PCT درگیر خواهد بود چراکه مسئولیت تهیه اسناد و مدارک معین به دفاتر و متقاضی و تبادل این اسناد و مدارک را ظرف مهلت­‌های مقرر در معاهده به عهده دارد هرچند به لحاظ ماهوی دخالت چندانی در فاز ملی نخواهد داشت. مواد 42 ،43 و 44 معاهده، به نتایج بررسی ملی در ادارات منتخب و درخواست انواع خاص حمایت می پردازد.